W fotografii światło jest wszystkim. Jego kierunek, intensywność i zmienność decydują o charakterze kadru znacznie bardziej niż sam motyw.

Jako fotografka krajobrazu pracująca w terenie, często w trudnych i dynamicznych warunkach, wybieram narzędzia, które pozwalają mi pracować płynnie i szybko oraz dają swobodę twórczą – mówi Karolina Konsur. Jednym z takich narzędzi jest filtr szary o zmiennej regulowanej gęstości Marumi VARI ND2.5-500 Super DHG

W dalszej części wpisu Karolina dzieli się swoimi doświadczeniami z jego użytkowania, prezentując praktyczne wskazówki oraz zdjęcia wykonane z jego użyciem.

Filtr ND (Neutral Density) ogranicza ilość światła wpadającego do obiektywu bez zmiany ekspozycji poprzez korektę przysłony czy czułości (ISO).

W wersji Marumi VARI ND2.5-500 Super DHG, dzięki obrotowi dwóch polaryzatorów, możliwa jest płynna regulacja stopnia redukcji światła w zakresie od ND2.5 do ND500, co odpowiada redukcji światła mniej więcej od ~1,3 do ~9 przysłon EV.

To sprawia, że jeden filtr fotograficzny daje nam możliwości kilku filtrów o różnych wartościach.

Filtr o zmiennej regulowanej gęstości, taki jak Marumi VARI ND2.5-500 Super DHG to duża swoboda w różnych sytuacjach zdjęciowych – od krajobrazu, przez miasto, aż po portret czy filmowanie. Pozwala kontrolować ilość światła i świadomie wydłużać czas naświetlania, co przekłada się na bardziej kreatywne efekty.

W fotografii krajobrazowej filtr VARI ND jest fundamentem techniki long exposure, czyli pracy z wydłużonymi czasami otwarcia migawki, co daje pełen wachlarz artystycznego przekazu. Można go stosować praktycznie w każdych warunkach oświetleniowych, również w pełnym świetle dziennym, gdzie nawet najniższa wartość ISO i domknięcie przesłony nie pozwalają na znaczne wydłużenie czasu naświetlania. Dodatkowo, umożliwia bieżące reagowanie na zmieniające się światło bez wymiany filtrów, a często jest to kluczowe, ponieważ w plenerze warunki zmieniają się z minuty na minutę.

W fotografii miejskiej i architektury, porządkuje chaos i wprowadza minimalizm. Miasto jest przestrzenią pełną ruchu: ludzie, różnego typu pojazdy i zmieniające się światło. Filtr VARI ND pomaga zapanować nad tym chaosem, wydłużając czas ekspozycji na tyle, aby wszelkie ruchome elementy zniknęły z kadru lub stały się tylko subtelnym dopełnieniem. W praktyce oznacza to „usunięcie” z kadru przypadkowych przechodniów, uzyskanie spokojnych i minimalistycznych scen, a także podkreślenie geometrii, linii i formy budynków.

Mimo, że filtry ND kojarzone są głównie z krajobrazem, to w fotografii portretowej, umożliwiają fotografowanie z bardzo małą głębią ostrości (f/1.4, f/1.8) nawet w ostrym słońcu. Dzięki temu nie trzeba wybierać wyższych wartości przysłony i podwyższać ISO, a co za tym nie traci się plastyki i jakości obrazu oraz separacji tła. Co więcej, zmienna regulacja gęstości pozwala na szybkie dopasowanie parametrów ekspozycji przy zmieniającym się świetle, np. kiedy model przechodzi z cienia do nasłonecznionego miejsca.

Filtr VARI ND2.5-500 Super DHG znajduje także zastosowanie przy tworzeniu filmów, a mianowicie pomaga utrzymać czas migawki (reguła 180°), bez konieczności przymykania przysłony. Przekłada się na uzyskanie naturalnie wyglądającego ruchu i nadaje spójny, filmowy charakter obrazu.

Kluczem do świadomego używania filtra ND o zmiennej regulowanej gęstości jest dopasowanie jego gęstości nie tylko do warunków oświetleniowych, ale przede wszystkim do efektu, jaki chce się osiągnąć.

Idealny zakres na wschody i zachody słońca, podczas złotej godziny kiedy światło jest już miękkie, ale nadal intensywne. Umożliwia subtelne wydłużenie czasu naświetlania, z zachowaniem struktury chmur i detali w wodzie. Świetnie sprawdzi się także do portretów w jasnym świetle dziennym i pozwoli na utrzymanie naturalnego kontrastu.

Najczęściej używany zakres w fotografii krajobrazowej. Umożliwia klasyczne długie ekspozycje rzędu kilku- bądź kilkunastu sekund, które wygładzają wodę (morze, jezioro, wodospad), rozmywają chmury czy mgłę oraz tworzą dynamiczne niebo.

Zdecydowanie jest to zakres do kreatywnego eksperymentowania: bardzo długie czasy ekspozycji w pełnym słońcu, minimalistyczne ujęcia architektury czy niemal „malarskie” efekty ruchu.

Warto pamiętać, że po przekroczeniu maksymalnej wartości filtr o zmiennej regulowanej gęstości może generować tzw. efekt „X” czyli nierównomierne przyciemnienie kadru w postaci charakterystycznego ciemnego krzyża. Zjawisko to jest naturalne dla konstrukcji filtrów VND i pojawia się przy skrajnych ustawieniach.

Jak sobie z tym poradzić?

Rozwiązanie jest proste – należy pracować w zalecanym zakresie filtra i unikać przekraczania jego maksymalnej wartości. Wspomniana skala na pierścieniu wyraźnie pokazuje bezpieczny zakres regulacji. Dzięki temu można w pełni korzystać z możliwości filtra, zachowując równomierną ekspozycję i wysoką jakość obrazu.

1. Zawsze ustawiaj ostrość przez założeniem filtra ND. Korzystaj z ręcznego ustawiania niż z autofocusa, aby zapobiec „szukaniu” ostrości przez aparat po nałożeniu filtra

2. Stabilność to podstawa udanej długiej ekspozycji. Ustaw aparat na solidnym statywie, wyłącz stabilizację obrazu i użyj wbudowanego timera albo wężyka spustowego, aby uniknąć drgań, monitoruj histogram, żeby sprawdzać poprawne naświetlenie ekspozycji, zwłaszcza jasnych miejsc (Highlights) i głębi cieni (Shadows), zamiast polegać na podglądzie wizjera, przy ostrych kontrastach balans bieli może się lekko przesunąć więc sprawdzaj go regularnie.

Filtr o zmiennej regulowanej gęstości Marumi VARI ND2.5-500 Super DHG to kreatywne narzędzie, które w rękach fotografa daje realną kontrolę nad światłem i czasem ekspozycji. Używany świadomie pozwala wynieść zdjęcia na zupełnie nowy poziom i tworzyć fotografie, które nie tylko dokumentują widok, ale opowiadają historię ruchu i czasu.

Dzięki szerokiemu zakresowi gęstości, wykończeniu premium i praktycznym rozwiązaniom konstrukcyjnym, to filtr, który jest prawdziwym must-have sprzętu fotografa terenowego - ale też akcesorium uniwersalnym, przydatnym również poza krajobrazem.